Ενδομήτρια σπερματέγχυση (IUI-Ιntra Uterine Insemination)
Πρόκειται για την πιο απλή μέθοδο υποβοήθησης της αναπαραγωγής, κατά την οποία το σπέρμα τοποθετείται απευθείας μέσα στη μήτρα της γυναίκας, την περίοδο της ωορρηξίας, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες γονιμοποίησης. Πραγματοποιείται παρακολούθηση κύκλου (σε φυσικό κύκλο η με φαρμακευτική διέγερση), γίνεται συλλογή και επεξεργασία του σπέρματος στο εργαστήριο και τοποθέτηση του με έναν ειδικό, λεπτό καθετήρα μέσα στη μήτρα. Είναι σύντομη, απλή, ανώδυνη και ελάχιστα επεμβατική διαδικασία. Συστήνεται σε περιπτώσεις ήπιων διαταραχών στο σπέρμα, ανεξήγητης υπογονιμότητας, διαταραχών ωορρηξίας, προβλημάτων στον τράχηλο της μήτρας καθώς και σε περιπτώσεις χρήσης σπέρματος δότη. Η επιτυχία της σχετίζεται με την ηλικία της γυναίκας, την ποιότητα τους σπέρματος, την αιτία υπογονιμότητας.
Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF/ICSI/PICSI)
Διεγερτικός κύκλος
Για την εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) σε διεγερτικό κύκλο χρησιμοποιούνται ορμόνες με στόχο την παραγωγή περισσότερων ωαρίων μέσα σε έναν κύκλο. Η θεραπεία συνήθως διαρκεί 8-12 ημέρες. Στο διάστημα αυτό γίνεται παρακολούθηση με υπερηχογραφήματα και αιματολογικές εξετάσεις για την αξιολόγηση των επιπέδων των ορμονών και την απάντηση στη θεραπεία. Σε αντίθεση με τον φυσικό κύκλο (όπου παράγεται 1 ωάριο), εδώ η γυναίκα λαμβάνει φάρμακα ώστε οι ωοθήκες να παράγουν πολλά ωάρια ταυτόχρονα. Στο τέλος της θεραπείας γίνεται λήψη των ωαρίων (ωοληψία). Η διαδικασία αυτή εκτελείται διακολπικά με τη βοήθεια λεπτής βελόνας ενώ η γυναίκα κοιμάται (ελαφρά νάρκωση/μέθη). Ακολουθεί γονιμοποίηση των ωαρίων, παρακολούθηση/καλλιέργεια των εμβρύων στο εργαστήριο και τελικά τοποθέτηση του εμβρύων / εμβρύου μέσα στη μήτρα ή/και κρυοσυντήρηση των (πλεοναζόντων) εμβρύων. Ο αριθμός των εμβρύων που τοποθετείται στη μήτρα ορίζεται από το ισχύον νομικό πλαίσιο και σχετίζεται πρωτίστως με την ηλικία της γυναίκας. Μετά από 9-12 ημέρες πραγματοποιείται το τεστ εγκυμοσύνης. Η εξωσωματική γονιμοποίηση με διεγερτικό κύκλο προτιμάται στις γυναίκες με υψηλό ωοθηκικό απόθεμα. Πλεονεκτεί καθώς η λήψη περισσότερων ωαρίων σχετίζεται με τη δημιουργία περισσότερων εμβρύων, πράγμα που αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας και παράλληλα προσφέρει τη δυνατότητα κατάψυξης εμβρύων για μελλοντική χρήση.
Ήπια διέγερση ωοθηκών
Πρόκειται για μια πιο ήπια προσέγγιση στην εξωσωματική γονιμοποίηση, όπου χρησιμοποιούνται μικρότερες δόσεις φαρμάκων με στόχο την παραγωγή 2–7 ωαρίων. Η παρακολούθηση και η υπόλοιπη διαδικασία είναι ίδια με τον διεγερτικό κύκλο. Συστήνεται για τις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας όπως και σε αυτές με χαμηλά ωοθηκικά αποθέματα. Είναι σημαντικό να τονιστεί πως η επιλογή (ήπια vs έντονη διέγερση) δεν είναι “καλύτερη ή χειρότερη”, αλλά εξαρτάται από την ηλικία της γυναίκας, τις ορμονικές εξετάσεις (AMH, FSH), το ιστορικό καθώς και τους στόχους (π.χ. κατάψυξη εμβρύων).
Φυσικός κύκλος
Η εξωσωματική γονιμοποίηση σε φυσικό κύκλο είναι μια πιο «φυσική» προσέγγιση της εξωσωματικής γονιμοποίησης, όπου δεν χρησιμοποιείται (ή χρησιμοποιείται ελάχιστη) ορμονική διέγερση. Πιο αναλυτικά, σε κάθε φυσικό κύκλο, το σώμα της γυναίκας παράγει ένα μόνο ωάριο. Στον φυσικό κύκλο IVF γίνεται παρακολούθηση του ωαρίου (με υπερηχογραφήματα και ορμονικές αναλύσεις) και συλλογή του με τη διαδικασία της ωοληψίας. Ακολουθεί γονιμοποίηση του ωαρίου και εμβρυομεταφορά ή εναλλακτικά συλλογή ωαρίων ή εμβρύων και μετά την ολοκλήρωση της συλλογής, εμβρυομεταφορά. Πλεονεκτήματα της εξωσωματικής σε φυσικό κύκλο είναι ότι η γυναίκα λαμβάνει καθόλου ή ελάχιστα φάρμακα ενώ είναι μια πιο «φυσική» διαδικασία. Ωστόσο έχει μικρότερη πιθανότητα επιτυχίας ανά κύκλο (ένα ωάριο) και μεγαλύτερη πιθανότητα ακύρωσης (αν δεν ληφθεί ωάριο ή δεν γονιμοποιηθεί). Συχνά χρειάζονται πολλοί κύκλοι για αποτέλεσμα. Συστήνεται σε γυναίκες με χαμηλά αποθέματα σε ωάρια, προηγούμενο ιστορικό κακής ανταπόκρισης σε φάρμακα, όταν υπάρχουν ιατρικοί λόγοι αποφυγής ορμονών.
Εξωσωματική γονιμοποίηση με δωρεά γαμετών (ωαρίων / σπέρματος).
Στην εξωσωματική γονιμοποίηση με δωρεά ωαρίων και/ή σπέρματος χρησιμοποιούνται γεννητικά κύτταρα από δότες αντί για αυτά του ζευγαριού.
– Δωρεά ωαρίων: Χρησιμοποιούνται ωάρια από δότρια ωαρίων και γονιμοποιούνται με το σπέρμα του συντρόφου ή με σπέρμα δότη. Το έμβρυο μεταφέρεται στη μήτρα της γυναίκας που θα κυοφορήσει. Προτείνεται σε γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, σε γυναίκες μεγάλης ηλικίας, σε γυναίκες με ιστορικό κακής ποιότητας ωαρίων ή σε ιστορικό αποτυχημένων προσπαθειών IVF.
– Δωρεά σπέρματος: Χρησιμοποιείται σπέρμα από δότη όταν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα ανδρικής υπογονιμότητας/αζωοσπερμία, σε περίπτωση γενετικών νοσημάτων ή σε μονογονεϊκές οικογένειες
– Συνδυασμός δωρεάς και των δύο: Όταν χρησιμοποιούνται και ωάρια δότριας και σπέρμα δότη Η διαδικασία περιλαμβάνει τα εξής στάδια: Επιλογή δότη/δότριας- Διέγερση δότριας (για παραγωγή ωαρίων) – Λήψη ωαρίων – Γονιμοποίηση στο εργαστήριο – Προετοιμασία ενδομητρίου της λήπτριας – Εμβρυομεταφορά ΄Εχει πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Είναι νόμιμη και ανώνυμη διαδικασία, γίνεται μέσω αδειοδοτημένων μονάδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και υπάρχει όριο ηλικίας για τη γυναίκα (54 έτη).