Ορμονικές διαταραχές γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας - Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)
Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών είναι μια συχνή χρόνια ορμονική και κυρίως μεταβολική διαταραχή, με κύρια χαρακτηριστικά τις διαταραχές περιόδου (αραιομηνόρροια – ανωοθυλακιορρηξία), τα αυξημένα ανδρογόνα στο αίμα ή /και αυξημένη τριχοφυΐα. Αιτιολογικός παράγοντας των διαταραχών αυτών είναι η αντίσταση στην ινσουλίνη.
Εμφανίζεται στο 10-13% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, έχει γενετική βάση ενώ φαίνεται πως 70% των γυναικών παγκοσμίως δεν γνωρίζουν πως έχουν το σύνδρομο. Αποτελεί τη συχνότερη αιτία έλλειψης ωοθυλακιορρηξίας και με αυτό τον τρόπο επηρεάζει τη γονιμότητα. Φαίνεται πως επηρεάζει τις γυναίκες και μετά την αναπαραγωγική ηλικία αυξάνοντας την πιθανότητα να εμφανίσουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκία και υπερπλασία ενδομητρίου. Δεν υπάρχει θεραπεία αλλά μεταβολές στον τρόπο ζωής (διατήρηση ιδανικού βάρους σώματος, άσκηση) καθώς και φαρμακευτικά σκευάσματα τα οποία βελτιώνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη (μετφορμίνη) μπορούν να βελτιώσουν τα συμπτώματα. Στον τομέα της γονιμότητας, η αποκατάσταση τως ωοθυλακιορρηξίας, όπου χρειάζεται και οι μέθοδοι της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, δίνουν καλά αποτελέσματα.
Διαταραχές περιόδου
Οι διαταραχές περιόδου είναι αρκετά συχνές αφού αφορούν 14-25% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Στην κατηγορία των διαταραχών περιόδου περιλαμβάνεται η επώδυνη έμμηνος ρύση (δυσμηνόρροια), η βαριά από άποψη ποσότητας αίματος περίοδος (μηνορραγία/υπερμηνόρροια), η απουσία περιόδου (αμηνόρροια), που μπορεί να είναι πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής, η μεγάλη απόσταση μεταξύ των περιόδων (αραιομηνόρροια), οι μικροί εμμηνορρυσιακοί κύκλοι ή συχνή περίοδος (συχνομηνόρροια πολυμηνόρροια), η μικρή ποσότητα ή διάρκεια περιόδου (ολιγομηνόρροια υπομηνόρροια), τα έντονα σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα πριν την περίοδο (προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο), μη κανονικοί εμμηνορρυσιακοί κύκλοι (κύκλοι που ποικίλουν σε συχνότητα και διάρκεια).
Τα αίτια των διαταραχών αυτών ποικίλουν και διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία της γυναίκας. Μπορεί να περιλαμβάνουν ορμονικές διαταραχές (που σχετίζονται με την έκκριση και τον μεταβολισμό των οιστρογόνων και της προγεστερόνης, διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς ή της έκκρισης προλακτίνης), το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, την ενδομητρίωση, το έντονο άγχος, την απώλεια βάρους, τη φτωχή διατροφή, την έντονη σωματική άσκηση, τον τρόπο ζωής (κατανάλωση αλκοόλ), τα ινομυώματα, πολύποδες, κύστεις ωοθηκών, την κύηση, την κλιμακτήριο.
Εμμηνόπαυση
H εμμηνόπαυση σηματοδοτεί το τέλος της αναπαραγωγικής ζωής της γυναίκας και ταυτίζεται με την παύση της λειτουργίας των ωοθηκών της άρα και την πτώση των κυκλοφορούντων οιστρογόνων. Ως περιεμμηνόπαυση ορίζεται το διάστημα εκείνο που αρχίζει με τις πρώτες διαταραχές περιόδου και τελειώνει έναν χρόνο μετά την τελευταία περίοδο. Τότε αρχίζει η εμμηνόπαυση. Η περιεμμηνόπαυση μπορεί να κρατήσει αρκετά χρόνια και μπορεί να επηρεάσει την σωματική , ψυχική, πνευματική υγεία και κοινωνική ζωή της γυναίκας . Μέση ηλικία εμμηνόπαυσης είναι τα 45-55 έτη.
Σε κάποιες γυναίκες η εμμηνόπαυση μπορεί να έρθει πρώιμα, πριν τα 40 έτη (πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια) ενώ σε άλλες η εμμηνόπαυση μπορεί να είναι το αποτέλεσμα χειρουργικών ή φαρμακευτικών θεραπειών. Κύρια συμπτώματα της εμμηνόπαυσης αποτελούν οι εξάψεις, οι εφιδρώσεις, η διαταραχές ύπνου και συγκέντρωσης, η ευερεθιστότητα, το άγχος, η κατάθλιψη, η εύκολη κόπωση, οι πόνοι στις αρθρώσεις, οι πονοκέφαλοι, η αύξηση βάρους και η αλλαγή κατανομής λίπους (κοιλιά), η κολπική ξηρότητα, ο πόνος στη σεξουαλική επαφή, η μειωμένη libido, η συχνουρία ή ακόμη και οι ουρολοιμώξεις. Καθώς ολοένα και αυξάνεται το ποσοστό των γυναικών που βρίσκεται στην εμμηνόπαυση υπάρχει πολύ μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον για τη βελτίωση της ζωής της γυναίκας, στη φάση αυτή, με θεραπείες και νέα σκευάσματα, τα οποία μπαίνουν στην κλινική πράξη.